Poradniki | Część 2. Poradnictwo kariery dla imigrantów

Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej nastąpiło nasilenie zjawiska migracji i związanego z nim poszukiwania możliwości zatrudnienia i rozwoju kariery zawodowej. Wzrasta liczba projektów doradczych dla osób odmiennych kulturowo, których celem jest efektywna integracja społeczna i zawodowa przedstawicieli tej grupy. Aby procesy te przebiegały w sposób konstruktywny i kompleksowy, potrzebne są regulacje, rozwiązania i działania na płaszczyźnie politycznej, edukacyjnej, społecznej, a także zmiany w warsztacie pracy doradczej.

 

Rośnie zatem potrzeba tworzenia i upowszechnienia rozwiązań w dziedzinie poradnictwa kariery w duchu partycypacyjnym, realizowanych nie tylko dla migrantów, ale z migrantami.

 

Doradztwo wrażliwe kulturowo jako dobra praktyka pojawia się na mapie Polski przede wszystkim wwiększych aglomeracjach, gdzie udział cudzoziemców wżyciu społeczno- gospodarczym jest największy. Na terenie Warszawy działają instytucje ozasięgu ogólnokrajowym takie jak Urząd do Spraw Cudzoziemców, Międzynarodowa Organizacja do Spraw Migracji, Centrum Pomocy Uchodźcom (organizowane przez PAH), Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Fundacja Ocalenie (prowadząca Centrum Pomocy Cudzoziemcom czy program Refugees Welcome Polska). W ramach programu EQUAL zainicjowano w Warszawie Międzykulturowe Centrum Adaptacji Zawodowej (2007) wraz z Międzykulturowym Ośrodkiem Doradztwa Zawodowego (MODZ), oferującym uchodźcom, repatriantom oraz imigrantom wsparcie w funkcjonowaniu na polskim rynku pracy (pomoc prawna, psychologiczna i zawodowa). We Wrocławiu działają instytucje oraz organizacje prowadzące punkty informacyjne, w których udziela się bezpłatnie wsparcia dla imigrantów i imigrantek. Przykładowo w ramach Fundacji Ukraina, pomagającej zarówno imigrantom ze Wschodu, ale także wspierającej pracodawców zatrudniających cudzoziemców funkcjonuje jeden z takich punktów: InfoCUKR (Centrum Ukraińskie Kultury i Rozwoju). Fundacja ta prowadzi m.in. kampanię „Wiem, zatrudniam, zyskuję”, która ma na celu pokazanie obu stronom – pracodawcy i pracownikowi-cudzoziemcowi korzyści płynących ze współpracy oraz wzmocnienie wizerunku cudzoziemców jako wykwalifikowanych iwartościowych pracowników. Proponuje też konsultacje i doradztwo zawodowe (np. sprawdzanie dokumentów aplikacyjnych, próbna rozmowa kwalifikacyjna). Cudzoziemcy mogą też udać się we Wrocławiu do punktu poradniczego Stowarzyszenia na Rzecz Integracji Społeczeństwa Wielokulturowego NOMADA (prowadzącego np. pokój interwencyjny przeznaczony dla osób ze społeczności LGBT+ i imigranckich, które w nagłych okolicznościach straciły dach nad głową i potrzebują schronienia) czy skorzystać z konsultacji w Instytucie Praw Migrantów (porady prawne, wsparcie psychologiczne i doradztwo zawodowe).

 

W 2016 roku powstało Konsorcjum organizacji społecznych działających narzecz uchodźców i migrantów. „Konsorcjum” jest nieformalną grupą, która reaguje na wyzwania pojawiające się obszarze migracji. Tworzą je: Amnesty International Polska, Fundacja Centrum Badań Migracyjnych (Migrant Info Point), Fundacja Nasz Wybór, Fundacja Polskie Forum Migracyjne, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Polska Gościnność (Chlebem i Solą oraz portal uchodźcy.info), Stowarzyszenie Homo Faber, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, Stowarzyszenie Nomada.

 

W ramach projektu „One for All, All for One” Konsorcjum prowadziło punkty poradnictwa dla imigrantek i imigrantów w Warszawie, Poznaniu, Lublinie i Wrocławiu, stawiając sobie zacel podwyższanie jakości oferowanego imigrantom wsparcia integracyjnego poprzez dzielenie się doświadczeniem z punktów i standaryzację doradztwa.

 

Doradztwo międzykulturowe może stanowić ważne narzędzie integracji iaktywizacji, przeciwdziałania rasizmowi i wykluczeniu w życiu zawodowym. Włącza ono wrażliwość kulturową w tworzenie relacji i metod pracy z konkretnym człowiekiem mającym unikalną wizję świata i hierarchię wartości.

 

Praca z obcokrajowcami może być cennym doświadczeniem i zasobem, ale też wyzwaniem dla doradcy zawodowego. Prowadzenie indywidualnej rozmowy doradczej zklientem odmiennym kulturowo czy praca warsztatowa z grupą międzykulturową ze względu na swoją specyfikę wymagają budowania kompetencji międzykulturowych doradcy. Doradca i klient postrzegają bowiem siebie nawzajem również przez pryzmat kultury – uwrażliwienie na istnienie różnic kulturowych stanowić może wsparcie w rozwoju osobistym i zawodowym zarówno doradcy jak i obcokrajowca.

 

Istotą kompetencji międzykulturowych jest wiedza o kulturze i różnorodności kulturowej (wtym owłasnych uwarunkowaniach kulturowych), umiejętność skutecznej komunikacji międzykulturowej oraz postawa otwartości na odmienność kulturową (szacunek, ciekawość poznawcza, elastyczność).

 

Kompetencja ta w kontekście pracy z imigrantami stanowi podstawowy element warsztatu pracy doradcy. Jej rozwijanie daje szansę na satysfakcjonujący kontakt z przedstawicielami odmiennych kręgów kulturowych. Zrozumienie zjawisk kulturowych może przyczynić się do projakościowych rozwiązań w doradztwie oraz wesprzeć działania na rzecz imigrantów, co ułatwi cudzoziemcom dostęp do rynku pracy i systemu edukacji w Polsce.

 

W toku realizacji projektu „Poradnictwo kariery pomiędzy kulturami” wypracowano następujące rekomendacje dla doradców zawodowych wzakresie rozwoju kompetencji międzykulturowych:

  • trening kompetencji międzykulturowych (komunikacja, refleksja nad różnorodnością kulturową, polepszenie wzajemnego poznania się oraz zrozumienia – umożliwienie doradcom odejścia od monolitycznej wizji kultury),
  • trening antydyskryminacyjny (kształtowanie otwartych postaw – refleksja nad samym sobą, nad własną tożsamością, przynależnością, nad systemami wartości oraz krytyczna analiza stereotypów),
  • warsztaty krytycznego myślenia (analiza dyskursów, przekazów medialnych, fake news i fact checking),
  • uwrażliwienie na indywidualne podejście do pracy z klientem odmiennym kulturowo (analiza unikalnych biografii cudzoziemców, specyfiki danej osoby i bieżącej sytuacji klienta) oraz umożliwienie superwizowanej pracy doradczej z imigrantami (praktyczne zastosowanie wiedzy i doświadczenie pracy w środowisku odmiennym kulturowo,
  • spojrzenie na otoczenie przez pryzmat wielokulturowości,
  • poszerzenie przez doradców wiedzy nt. lokalnych punktów o potencjale międzykulturowym - inicjatywy, stowarzyszenia, fundacje, lokalne instytucje zajmujące się integracją cudzoziemców,
  • współpraca z placówkami, gdzie migranci mogą otrzymać nieodpłatną i odpłatną pomoc psychologiczną, prawną czy socjalną,
  • nauka podstaw języka obcego (np. angielskiego czy rosyjskiego) z uwzględnieniem specjalistycznego słownika związanego z obsługą imigrantów – zajęcia językowe z metodą np. symulacji, z elementami treningu akulturacyjnego, ćwiczenia komunikacyjne zradzeniem sobie zsytuacjami krytycznymi (uwzględnienie roli kultury w glottodydaktyce).

 

W związku z niezaprzeczalnymi globalnymi zmianami, jakie już następują i nasilą się wniedalekiej przyszłości, polski rynek pracy powinny charakteryzować otwartość na pracowników z zagranicy i aktywna polityka integracji a także działania i strategie ułatwiające imigrantom adaptację w warunkach życia społeczno-gospodarczego w Polsce. Ważne jest także, aby w niedalekiej perspektywie rozwinąć szczątkowe w tej chwili działania zachęcające iwspierające cudzoziemców do długotrwałego osiedlania się w Polsce. Ze względu na starzenie się społeczeństwa i niski przyrost naturalny będą oni istotną siłą napędową polskiej gospodarki i społeczeństwa.

 

 

Źródła: „Poradnictwo kariery pomiędzy kulturami” Produkt finalny projektu autorstwa dr Anny Górki

 

Źródło finansowania: „Ścieżki współpracy – wsparcie dla podmiotów wdrażających współpracę międzynarodową” w ramach działania: 4.3 Współpraca ponadnarodowa, oś IV. Innowacje społeczne i współpraca ponadnarodowa nr umowy UDA POWR.04.03.00 00 0096/17 00.

Przejdź na początek